درسنامه آموزشی پودمان 5 نگهداری سیستم‌های رایانه‌ای کلاس دهم شبکه و نرم افزار

آیا تا به حال اندیشیده‌اید

1- مراحل استاندارد عیب‌یابی سیستم‌های روشن نشونده (No POST) چیست؟
2- الگوریتم تصمیم‌گیری برای تشخیص اشکال بین RAM معیوب و مادربرد خراب چگونه است؟
3- چگونه تسلط بر عیب‌یابی سخت‌افزار می‌تواند هزینه‌های تعمیرات را تا 70٪ کاهش دهد؟
4- چگونه TDP (طراحی توان حرارتی) پردازنده بر انتخاب خنک‌کننده و منبع تغذیه تأثیر می‌گذارد؟

از هنرجو انتظار می‌رود در پایان این واحد یادگیری

- ایرادات پر تکرار سیستم را بشناسد.
- برای ایرادات شناسایی شده طبق الگوریتم رفع ایرادات اقدام کند.
- در صورت عدم رفع ایرادت به متخصص تعمیرات سخت‌افزار مراجعه کند.
- اصول ایمنی را در شناسایی و رفع ایرادات رایانه رعایت کند.

استاندارد عملکرد

هنرجو باید بتواند با اصول و روش‌های شناسایی ایرادات پرتکرار سیستم رایانه آشنا شود و آن‌ها رفع کند.

عیب‌یابی و رفع ایراد قطعات سخت‌افزاری ـ راهنمای خرید قطعات سخت‌افزاری

ایرادات پر تکرار رایانه‌ها

• هنگ کردن سیستم
• روشن نشدن سیستم
• تصویر ندادن سیستم
• خاموش شدن ناگهانی سیستم
• راه‌اندازی مجدد سیستم در حین کار
• بالا نیامدن ویندوز
• کند شدن سیستم
• صدای غیرطبیعی فن‌ها
• انواع بوق اخطار موقع روشن شدن
• صفحه آبی

هنگ کردن سیستم

هنگ کردن سیستم یکی از ایرادات پرتکراری است که تقریباً برای همه کاربران پیش آمده است. منظور از هنگ کردن این است که سیستم در هنگام روشن بودن، ناگهان عملکرد آن متوقف شده و درحالی که هنوز آخرین برنامه اجرا شده باز است، سیستم هیچ واکنشی نسبت به ماوس و صفحه کلید ندارد. این ایراد می‌تواند ریشه نرم‌افزاری و یا سخت‌افزاری داشته باشد. خرابی برخی از فایل‌های اجرا شده، تداخل و ناسازگاری نرم‌افزاری، به‌روز نبودن راه‌اندازها، ویروس‌های رایانه‌ای، کمبود حافظه و اجرای هم زمان تعداد زیادی برنامه نیز می‌تواند منجر به هنگ کردن سیستم شود.

معمولاً اولین راه‌حلی که برای رفع هنگ سیستم به ذهن کاربران می‌رسد راه‌اندازی مجدد رایانه است. این کار یا با استفاده از دکمه Reset روی کیس انجام می‌گیرد و یا این که کلاً رایانه را با دکمه پاور خاموش کرده و مجدد روشن می‌کنند.

- اگر هنگ کردن فقط با باز کردن برنامه و یا فایل خاصی رخ دهد باید از سلامت آن نرم‌افزار و فایل خاص مطمئن شد.
- برای این منظور فایل یا برنامه را بر روی یک سیستم دیگر اجرا کرده و نتیجه را مشاهده کنید.
- در صورت تکرار مشکل می‌توان مطمئن شد که ایراد از فایل یا نرم‌افزار است.
- اگر روی سیستم دوم مشکلی دیده نشد می‌توان نتیجه گرفت روی سیستم اول مشکل ناسازگاری ویندوز با آن نرم‌افزار و یا فایل خاص وجود دارد و باید اقدام به بازسازی و یا نصب مجدد ویندوز نمود.
- اگر سیستم در حین اجرای هر نرم‌افزاری هنگ کند، باید از نظر ویروسی بودن بررسی شود.
- برای این منظور نرم‌افزار ضد ویروس سیستم را به‌روزرسانی کرده و سیستم را ویروس‌یابی کنید.
- در صورتی که بعد از ویروس‌یابی، مجدداً مشکل هنگ سیستم وجود داشت، با اجرای نرم‌افزار Task Manager میزان حافظه استفاده شده و نیز درصد کارکرد پردازنده و دیسک سخت را بررسی کنید.

روشن نشدن سیستم

منظور از روشن نشدن سیستم زمانی است که رایانه بعد از زدن دکمه پاور هیچ عکس‌العملی نداشته و روشن نمی‌شود.

- در این حالت ابتدا باید از سلامت کابل برق ورودی، پریز یا سه‌راهی برق و سوکت برق پاور مطمئن شد. با کمک هنرآموز خود با استفاده از فازمتر جریان برق اتصالات از پریز تا منبع تغذیه را بررسی کنید.

- در صورت سلامت این بخش کابل پاور را به منبع تغذیه متصل کرده و سپس سلامت منبع تغذیه رایانه را بررسی نمایید. برای این منظور سوکت 24 پین منبع تغذیه را از روی برد اصلی جدا کنید. مطابق شکل 49 پایه‌های 16 و 17 سوکت را اتصال کوتاه کنید.

- منبع تغذیه باید روشن شود. در صورتی که منبع تغذیه با روش فوق روشن نشود باید به تعمیرگاه ارجاع داده شود.

- در غیر این صورت بعد از روشن شدن منبع تغذیه با استفاده از مولتی‌متر و یا تستر پاور ولتاژهای خروجی منبع تغذیه را بررسی کنید.

- تمامی ولتاژها باید در بازه استاندارد باشند.

- تمامی سوکت‌های متصل شده به برد اصلی را بازدید کرده و از جا رفتن آن‌ها مطمئن شوید.

- بعد از اینکه از سلامت منبع تغذیه مطمئن شدید باید دکمه پاور روی کیس را چک کنید.
- برای این منظور کانکتورهای اتصال دکمه پاور بر روی مادربرد را بررسی کنید.
- برای اطمینان بیشتر آن‌ها را با کانکتورهای دکمه Reset عوض کنید و با استفاده از همین دکمه اقدام به روشن کردن رایانه کنید.
- در صورت روشن شدن سیستم به خرابی دکمه پاور کیس پی می‌برید.
- اگر دکمه پاور سالم باشد و بدون مشکل فشرده شود، سلامت سیم‌های اتصال آن به مادربرد و نیز کانکتور آن را بررسی کنید.
- اگر تمامی موارد فوق بررسی شده و مجدداً سیستم روشن نشد معمولاً ایراد از برد اصلی است.
- برای این منظور باید برد اصلی را از سیستم جدا کرده و سیستم را بر روی میز کار مجدداً نصب کنید. با استفاده از کارت دیباگر می‌توان تا حدی پی به ایرادات برد اصلی برد و یا از سلامت آن مطمئن شد.
- تعمیر برد اصلی و سایر قطعات نیاز به تخصص و تجربه داشته و مستلزم گذراندن دوره‌های تخصصی می‌باشد.

تصویر ندادن سیستم

گاهی اوقات سیستم روشن شده اما تصویری دیده نمی‌شود. ابتدا باید سلامت صفحه نمایش و اتصالات آن را بررسی نمایید. برای این منظور صفحه نمایش را به سیستم دیگری متصل کرده و نتیجه را ببینید. اگر روشن شد باید از سلامت کارت گرافیک و درگاه‌های خروجی آن اطمینان حاصل کرد. ابتدا باید کارت گرافیک سیستم را از روی مادربرد جدا کرد. اگر کارت گرافیک دیگری در اختیار دارید آن را روی برد اصلی نصب کرده و سیستم را روشن کنید. همچنین می‌توان کارت گرافیک جدا شده را بر روی سیستم دیگری نصب کرده و آن را آزمایش کرد. در صورتی که کارت گرافیک مشکلی نداشت در نهایت همین آزمایش را برای حافظه اصلی و پردازنده سیستم انجام نیز دهید. خرابی RAM و CPU نیز می‌تواند باعث بروز همین مشکل گردد.

در این حالت با توجه به پیغام خطاها ابتدا بررسی کنید که هارد دیسک و یا حافظه SSD که سیستم عامل بر روی آن نصب شده است توسط برد اصلی شناسایی شود. در محیط بایوس باید اسم و مشخصات آن دیده شود. در صورت شناسایی نشدن باید کابل اتصال ساتا و کابل برق ورودی را بررسی کنید. در حد امکان از یک کابل ساتای دیگر که از قبل از سالم بودن آن مطمئن هستید، استفاده کنید. سلامت کابل برق ساتا را می‌توان با استفاده از تستر پاور بررسی کرد. در صورت سالم بودن کابل‌های اتصال باید هارد دیسک یا حافظه SSD خراب را به نمایندگی یا تعمیرگاه مجاز مربوطه فرستاده و آزمایش‌های تخصصی را آنجا انجام داد.

گاهی اوقات علت روشن نشدن سیستم مشکلات ایجاد شده در بایوس است. در این موارد بعد از بررسی مشخص می‌شود که بایوس نیاز به به‌روزرسانی دارد. مادربردهای امروزی از چهار روش به‌روزرسانی می‌‌شوند.

به‌روزرسانی آنلاین

- اگر سیستم مشکلی نداشته و روشن شود آن را به اینترنت متصل کرده و توسط نرم‌افزارهای مربوطه به‌صورت آنلاین اقدام به به‌روزرسانی بایوس نمایید.

به‌روزرسانی تحت سیستم عامل ویندوز

- اگر دسترسی به اینترنت نباشد فایل بایوس را در سیستمی دیگر از سایت سازنده دانلود کرده و به رایانه مورد نظر انتقال دهید. از طریق یک نرم‌افزار واسطه (که معمولاً در دیسک همراه برد اصلی وجود دارد) اقدام به به‌روزرسانی نمایید.

به‌روزرسانی تحت سیستم عامل DOS

- در صورتی که خرابی بایوس باعث شده باشد که ویندوز بالا نیاید، باید از طریق یک فلش مموری یا دیسک نوری، سیستم عامل DOS را روی سیستم بوت کنید و در محیط DOS اقدام به به‌روزرسانی بایوس نمایید.

به‌روزرسانی با استفاده از دستگاه پروگرامر

نهایت اگر ایراد باعث شده باشد که سیستم راه‌اندازی نشود، باید آی سی بایوس را از برد اصلی جدا کرده و با استفاده از دستگاه پروگرامر اقدام به فلش کردن بایوس نمایید.

خاموش شدن سیستم

این ایراد زمانی رخ می‌دهد که سیستم در حین کار به‌صورت ناگهانی خاموش شود. دلایل زیادی ممکن است باعث بروز این ایراد گردد. داغ کردن سیستم، مشکلات سخت‌افزاری در قطعات مخصوصاً حافظه اصلی، ویروس‌های رایانه‌ای و مشکلات بایوس می‌تواند باعث بروز این ایراد گردد.

بیش‌ترین علت خاموش شدن ناگهانی سیستم بالا رفتن دمای پردازنده، برد اصلی و یا کارت گرافیک می‌باشد. برای مطمئن شدن از این موضوع از طریق محیط بایوس می‌توانید دمای پردازنده و برد اصلی را مشاهده نمایید. اما بهتر این است که از نرم‌افزارهای نمایش و کنترل دمای سیستم استفاده نمایید. این نرم‌افزارها تحت ویندوز اجرا می‌شوند و دمای اجزای مختلف سیستم را نمایش می‌دهند و در صورتی که دما از حد مجاز عبور کند به کاربر هشدار می‌دهند. همچنین این نرم‌افزارها سرعت گردش فن‌های سیستم را نیز نمایش داده و اگر دور فن از حد مجاز پایین‌تر بیاید کاربر را از طریق بوق هشدار و یا پیغام خطا مطلع می‌کنند. نمونه‌ای از این دسته از نرم‌افزارها CPUID HWMonitor و AIDA64 Extreme می‌باشند.

در صورت بالا بودن دمای پردازنده و یا باقی قطعات سیستم موارد زیر را بررسی کنید: معمولاً فن پردازنده یا کارت گرافیک به علت خشک بودن و یا گیر کردن سیم یا شیء خارجی در آن از کار افتاده و نمی‌چرخد. در این هنگام سیستم روشن شده و ممکن است تا چند دقیقه نیز کار کند. اما بالا رفتن دما و خنک نشدن هیت سینک باعث می‌شود که سیستم به صورت خودکار خاموش شود. این کار توسط بایوس و جهت جلوگیری از آسیب دیدن پردازنده صورت می‌گیرد. برای رفع این ایراد فن پردازنده را تمیز و روغن کاری کرده و اگر شیء خارجی بین پره‌های آن گیر کرده باشد آن را به دقت خارج کنید.

گرد و غباری که بر روی قطعات سیستم قرار می‌گیرد باعث کاهش تبادل حرارتی قطعات با هوا می‌گردد و همین می‌تواند دمای سیستم را بالا ببرد. با استفاده از وسایل استانداردی که برای همین منظور هستند می‌توان اقدام به تمیز کردن قطعات نمود.

اگر مشاهده شد که دمای تمامی قطعات از حد مجاز بالاتر است نشان‌دهنده این است که تهویه هوا در کیس به خوبی انجام نمی‌گیرد. با گردگیری و روغن‌کاری فن‌های کیس این مشکل را نیز رفع کنید و اگر مشخص شد که سیستم تهویه کیس دچار مشکل شده است فن‌های خراب را تعویض نمایید.

مشکلات منبع تغذیه از قبیل نوسان در ولتاژها، گرم شدن و یا اتصال داخلی اجزای آن می‌تواند باعث خاموش شدن ناگهانی سیستم شود. رفع ایرادات منبع تغذیه باید در مراکز مجاز و کارگاه‌های مجهز انجام گیرد.

بروز مشکلات سخت‌افزاری در اجزای سیستم می‌تواند به‌صورت ناگهانی سیستم را خاموش نماید. پیدا کردن قطعه معیوب نیاز به تخصص داشته و این کار باید در کارگاه‌های مجهز و تعمیرگاه‌های مجاز انجام گیرد.

ویروس‌های رایانه‌ای نیز گاهی ممکن است باعث شوند که سیستم در حین کار ناگهان خاموش شود. در این صورت باید نرم‌افزار ضد ویروس سیستم را به‌روزرسانی کرده و اقدام به ویروس‌یابی نمایید.

از دیگر عواملی که باعث خاموش شدن ناگهانی سیستم می‌شوند مشکلات بایوس سیستم است که برای رفع آن باید بایوس برد اصلی به‌روزرسانی گردد. در بخش قبلی روش‌های به‌روزرسانی بایوس را یاد گرفتید.

راه‌اندازی مجدد سیستم در حین کار (Restart)

به دلایل مختلفی ممکن است سیستم در حین کار ناگهان خاموش روشن شود. مشکلات حافظه اصلی، ویروس‌های رایانه‌ای، ایجاد خرابی در ویندوز، به‌روز نبودن راه‌اندازها، ناسازگاری نرم‌افزارها،  جدا شدن رم، کارت‌های توسعه و یا برخی سوکت‌ها از روی برد اصلی و خرابی منبع تغذیه می‌تواند از دلایل خاموش روشن شدن سیستم در حین کار باشد.

در بیشتر موارد وقتی حافظه اصلی سیستم مشکل داشته باشد سیستم با خطای صفحه آبی مواجه شده و سپس خاموش می‌شود.

با اسکن کردن QR code می‌توان به خطای رخ داده شده پی برد. همچنین می‌توان با استفاده از نرم‌افزارهایی مانند MemTest86 اقدام به تست حافظه اصلی نمود و از سلامت آن مطمئن شد. اگر حافظه اصلی دارای مشکلات سخت‌افزاری باشد معمولاً غیرقابل تعمیر بوده و باید تعویض گردد.

ضربه به کیس رایانه، مشکلات هنگام اسمبل سیستم و حمل غیراصولی رایانه می‌تواند باعث شود که ماژول‌های حافظه، کارت گرافیک و یا دیگر کارت‌های توسعه و همچنین کانکتورهای روی برد اصلی لق شود و بعداً در حین کار از جای خود خارج شوند و باعث خاموش شدن سیستم شوند. برای رفع این مشکل کیس را باز کرده و مجدداً تمام قطعات و کانکتورها را بررسی و محکم کنید.

در بسیاری از اوقات استفاده از منبع تغذیه غیراستاندارد و یا خراب، باعث خاموش شدن ناگهانی سیستم می‌شود. همچنین اتصالی و یا زدگی سیم‌های خروجی منبع تغذیه نیز می‌تواند باعث همین مشکل گردد. با استفاده از مالتی‌متر و یا تستر پاور می‌توانید سلامت منبع تغذیه را بررسی نمایید. دقت کنید که از لحاظ فیزیکی سیم‌های خروجی زدگی نداشته و نیز منبع تغذیه بوی سوختگی نداده و صدای غیرطبیعی نداشته باشد.

راه‌اندازی نشدن ویندوز

به علل مختلفی بعد از زدن دکمه پاور و روشن شدن رایانه، ممکن است سیستم عامل راه‌اندازی نشود. در این حالت کاربر هر چقدر منتظر بماند نمی‌تواند محیط ویندوز را ببیند. رایج‌ترین دلایلی که می‌تواند باعث بروز این حالت گردد:

مشکلات نرم‌افزاری خود ویندوز: به دلایل مختلف ممکن است بخشی از فایل‌های سیستمی ویندوز آسیب دیده باشند و هنگام راه‌اندازی ویندوز بارگذاری نشوند. در این هنگام ویندوز نمی‌تواند فرایند اجرا را کامل کند و در بخش‌هایی از کار به بن‌بست می‌رسد و به‌طور کامل اجرا نمی‌شود. برای رفع این حالت معمولا کاربران سیستم را با دکمه reset روی کیس راه‌اندازی مجدد می‌کنند. در بیشتر مواقع ممکن است بعد از راه‌اندازی مجدد ویندوز به‌طور کامل اجرا شود. اگر این راه‌حل سنتی باعث رفع مشکل نشد باید سیستم را در حالت Safe Mode اجرا کرد.

در حالت Safe Mode رایانه با حداقل سخت‌افزارهای مورد نیاز اقدام به راه‌اندازی ویندوز می‌کند. طبیعی است که در این حالت اگر سخت‌افزاری باعث ایجاد این مشکل شده باشد چون غیرفعال شده است در فرایند اجرای ویندوز دخالتی ندارد و ویندوز می‌تواند راه‌اندازی شود. بهترین کاری که در این حالت می‌توان انجام داد این است که از اطلاعات مهم، نسخه پشتیبان تهیه کرد. سپس با استفاده از دیسک نصب ویندوز اقدام به اسکن و سپس بازسازی (repair) مشکل ویندوز نمود. بهتر است بعد از این کار نرم‌افزارهای راه‌انداز را نیز به‌روزرسانی نمود.

مشکلات هارد دیسک: ممکن است در طول زمان هارد دیسک دچار بدسکتور (Bad sector) شده و یا درصد سلامت آن کم شده باشد. در این صورت اجرای برخی فایل‌های ویندوز نیز با مشکل مواجه می‌شوند و باعث اجرا نشدن کامل ویندوز می‌گردند. برای مطمئن شدن از سلامت هارد ابزارهای بسیار زیادی وجود دارد. یکی از این نرم‌افزارها Hard Disk Sentinel است که نه تنها درصد سلامت را نمایش می‌دهد، بلکه امکانات بسیار زیادی نیز برای بازدید و بررسی هارد دیسک از لحاظ گوناگون دارد. در بیشتر مواقع نمی‌توان مشکلات سخت‌افزاری هارد دیسک را حل نموده و باید آن را تعویض نمایید. بعد از تعویض هارد دیسک نیاز به نصب مجدد ویندوز دارید.

ایرادات سخت‌افزاری: سخت‌افزارهای مختلف یک رایانه از طریق خطوط ارتباطی با پردازنده در ارتباط هستند. به این خطوط در اصطلاح IRQ گفته می‌شود که برای هر سخت‌افزار منحصر به فرد است. گاهی ممکن است دو سخت‌افزار هم‌زمان بخواهند از یک IRQ استفاده کنند. در این حالت وقفه سیستم عامل رخ داده و فرایند اختصاص خطوط ارتباطی کامل نمی‌شود و ویندوز دیگر نمی‌تواند راه‌اندازی شود. در این حالت می‌توان سیستم را مجدد راه‌اندازی نمود و در بخش Device Manager سخت‌افزارهایی که توسط ویندوز شناسایی شده اما نتوانسته‌اند IRQ اختصاصی خود را داشته باشند را ببینید. این مشکل با علامت مثلث زرد رنگی در کنار اسم سخت‌افزار مشخص شده است. با نصب و یا به‌روزرسانی راه‌اندازها معمولاً اشکال رفع شده و علامت اخطار از کنار اسم سخت‌افزار برداشته می‌شود.

عیب‌یابی سخت‌افزار با Device Manager: یکی از ابزارهای اصلی ویندوز برای مدیریت و عیب‌یابی سخت‌افزارهاست. در ادامه اهمیت آن آورده شده است:

1- شناخت سخت‌افزار سیستم
2- نصب و به‌روزرسانی درایورها
3- عیب‌یابی و رفع ایرادات
4- مدیریت منابع بسته
5- خاموش یا فعال کردن سخت‌افزارها

برای ورود به Device Manager می‌توانید روی دکمه Start کلیک کنید و عبارت Device Manager را تایپ کنید و یا با کلیک راست روی دکمه Start در منوی باز شده گزینه Device Manager را انتخاب و وارد پنجره آن شوید.

خرابی حافظه اصلی: هرگاه حافظه اصلی در آدرس‌دهی و فراخوان اطلاعات دچار مشکل شود در هنگام بوت شدن ویندوز برخی از برنامه‌ها و فایل‌های سیستمی دیگر نمی‌توانند به‌طور کامل اجرا شوند و ویندوز به‌صورت کامل بوت نمی‌شود. اگر سیستم دارای دو و یا تعداد بیشتری ماژول حافظه اصلی است، تک تک، ماژول‌ها را از روی برد اصلی جدا کرده و مجددا سیستم را روشن می‌کنیم. در این حالت بعد از چند بار آزمایش می‌توان ماژول معیوب را پیدا کرد. اگر سیستم فقط دارای یک ماژول حافظه باشد باید آن را جدا کرده و روی یک سیستم دیگر آزمایش کرد. اگر ماژول دیگری را نیز در اختیار دارید که از سلامت آن مطمئن هستید می‌توانید آن را با ماژول حافظه سیستم معیوب تعویض کرده و مجددا رایانه را روشن کنید.

مشکل در تنظیمات بایوس: نوع بوت سیستم و نیز انتخاب و ترتیب دادن لیست بوت در صفحه بایوس انجام می‌پذیرد. گاهی اشتباه در این تنظیمات باعث می‌شوند که ویندوز دیگر نتواند اجرا شده و بالا بیاید. برای رفع این مشکل می‌توان وارد محیط بایوس شده و ابتدا تمام تنظیمات را به حالت پیش‌فرض برگردانده و سپس اقدام به تنظیمات درست رایانه، بسته به شرایط نصب ویندوز آن نمود.

کند شدن سیستم

این ایراد معمولاً نسبی بوده و نمی‌توان برای آن استاندارد خاصی را تعریف نمود اما در حالت کلی کند شدن سیستم زمانی رخ می‌دهد که سیستم نسبت به قبل خود عملکرد کندتری در موقعیت‌های مشابه نشان می‌دهد.

در بین کاربران نیز هنگامی که سیستم عکس‌العمل کندی نسبت به کارهای معمولی مانند وب‌گردی، کپی کردن فایل‌ها، حرکت بین منوهای ویندوز و سایر داشته باشد اصطلاح کند شدن سیستم استفاده می‌شود.

کند شدن سیستم می‌تواند به دلایل گوناگون رخ دهد. باز بودن تعداد زیاد برنامه‌ها و یا زبانه‌های زیاد در مرورگرها، کمبود فضای درایو ویندوز، پر شدن و پراکندگی زیاد اطلاعات روی حافظه  ذخیره‌سازی، ویروسی شدن سیستم، تنظیم سیستم روی حالت کم مصرف و گرم کردن سیستم می‌تواند باعث کندی عملکرد رایانه شود.

هرگاه تعداد برنامه‌های اجرا شده زیاد باشد و یا در مرورگر زبانه‌های زیادی باز باشند، تمام حجم حافظه اصلی رایانه اشغال شده و سیستم عامل از حافظه مجازی استفاده می‌کند. حافظه مجازی بخشی از حافظه دائمی است که مسلماً سرعت آن خیلی کمتر از حافظه اصلی بوده و همین باعث کندی عملکرد سیستم می‌شود.

صدای غیرطبیعی فن‌ها

به‌طور نرمال فن‌های هر سیستمی باید بی‌صدا بوده و یا صدای بسیار کمی داشته باشند. هرگونه صدای غیرطبیعی نشان‌دهنده بروز یک مشکل در آن‌هاست. هرگاه از عملکرد صحیح آن‌ها مطمئن نبودید و صداهای بلند و غیرطبیعی از آن‌ها شنیده شود باید بلافاصله بازدید و مشکل رفع گردد. در حالت طبیعی مواد روان کار یک فن می‌تواند بعد از مدتی کار خشک شود. در نتیجه فن تحت اصطکاک کار کرده و علاوه بر نداشتن عملکرد مناسب، با صدای بلند و آزاردهنده نیز کار می‌کند. در این مواقع باید فن معیوب را شناسایی و آن را از روی سیستم باز کنید. بسته به نوع طراحی فن و با توجه به راهنمای همراه آن (در صورت وجود) باید با دقت اقدام به تمیز کردن و روغن کاری آن نمود. در این صورت فن می‌تواند مجدد مدت‌ها کار کرده و عملکرد مناسبی ارائه دهد. اگر فن دچار صدمات فیزیکی شده باشد به عنوان مثال یک یا چند عدد از پره‌های آن شکسته شده باشد و یا محور مرکزی آن از حالت ثقل خارج شود، فن دیگر نمی‌تواند گردش بی‌صدایی داشته باشد و باید آن را تعویض نمود.

انواع بوق اخطار موقع روشن شدن

هنگام روشن شدن سیستم بایوس تمامی سخت‌افزارها را آزمایش کرده و در صورت سلامتی همه آن‌ها به سیستم عامل اجازه بوت شدن می‌دهد. در صورتی که بایوس مشکلی را نبیند با زدن یک بوق کوتاه شروع به بوت کردن سیستم عامل می‌کند. در اصطلاح به این تک بوق کوتاه بوق سلامت سیستم گفته می‌شود.

حال اگر در حین فرایند سخت‌افزاری نتواند آزمون سلامتی را بگذراند، بایوس با زدن بوق این اخطار را به اطلاع کاربر می‌رساند. مدل‌های مختلف بایوس انواع بوق اخطار را به اشکال مختلفی پخش می‌کنند که برای اطمینان می‌توان نوع بوق را در اینترنت جستجو کرد. در جدول زیر با انواع معمول این بوق‌ها آشنا می‌شوید.